ABD-İran savaşının küresel ekonomik etkisinin ölçülmesi
Mart 2026 tarihli Fidelity International raporuna göre, ABD-İran savaşı ve Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapanması küresel ekonomi üzerinde ciddi bir baskı oluşturmaktadır. Bu gelişmenin öne çıkan önemli noktaları şunlardır:
-
Hürmüz Boğazı ve Arz Şoku: Mart ayının başından itibaren Hürmüz Boğazı'nın kapanması, jeopolitik korkuyu fiziksel bir kısıtlamaya dönüştürmüştür. Bu durum, enerji ve emtia fiyatlarının yükselmesiyle enflasyonu artırırken, reel gelirlerin düşmesi ve finansal koşulların sıkılaşmasıyla büyümeyi olumsuz etkileyen küresel bir stagflasyon şoku yaratmaktadır.
-
Bölgesel Etkiler: Bu şoktan en çok enerji ithalatına bağımlı olan Avrupa ve Asya bölgeleri etkilenirken, enerji bağımsızlığı artan ABD nispeten daha dirençli görünmektedir. Asya, Orta Doğu kaynaklarına olan asimetrik bağımlılığı nedeniyle arz kesintilerine karşı en savunmasız bölge konumundadır.
-
ABD Ekonomisi ve Fed: ABD ekonomisi, güçlü verimlilik artışı ve hanehalkı harcamalarıyla sağlam duruşunu korumaktadır. Fed'in, enflasyona karşı daha toleranslı davranarak 2026'nın ikinci yarısında iki faiz indirimi yapması beklenmektedir.
-
Avrupa'nın Durumu: Avrupa, 2022'deki Rusya krizine kıyasla hacim bazlı bir kesintiden ziyade fiyat odaklı bir şok yaşamaktadır. Avrupa Merkez Bankası (ECB) ve İngiltere Merkez Bankası (BoE) faiz oranlarını sabit tutarak bekle-gör politikası izlemektedir.
-
Asya ve Çin'in Tepkisi: Asya ülkeleri, petrol fiyatlarındaki artışa karşı sübvansiyonlar ve stratejik rezerv kullanımı gibi mali önlemler almaktadır. Çin, belirsizliklerle başa çıkabilmek için 2026 büyüme hedefini %4,5-%5 aralığına çekerek esneklik sağlamayı amaçlamaktadır.
-
Jeopolitik Kırılma: Dünya, liberal düzenden "stratejik parçalanma" (strategic fragmentation) aşamasına geçmektedir. Hürmüz, Panama ve Süveyş gibi ticaret geçiş noktaları, küresel ticaret ve enerji akışının merkezindeki kritik düğüm noktaları haline gelmiştir.
-
Özel Kredi (Private Credit) Riskleri: Özel kredi piyasalarında stres belirtileri artmaktadır. Geri ödeme taleplerinin yükselmesi ve varlık değerlemelerinin düşmesi, bankalar ve sigorta şirketleri için risk profillerini yükselten bir unsur olarak takip edilmektedir.
Via 507
