IMF'nin "2026 Küresel Finansal İstikrar Raporu" (Global Financial Stability Report), Orta Doğu'daki savaşın küresel piyasalar üzerindeki etkilerini ve finansal kırılganlıkları ele almaktadır. Raporun önemli noktaları aşağıda özetlenmiştir:
Genel Görünüm ve Finansal İstikrar Riskleri
-
Risklerin Artışı: Küresel finansal istikrar riskleri yüksek seyretmektedir. Orta Doğu'daki devam eden savaş, potansiyel enflasyon baskıları ve finansal koşulların daha da sıkılaşma riski piyasaları tehdit etmektedir.
-
Asimetrik Riskler: Piyasalar şimdiye kadar düzenli bir şekilde hareket etmiş olsa da riskler asimetriktir; çatışmanın uzaması, küresel finansal koşulların aniden ve sert bir şekilde sıkılaşmasına neden olabilir.
-
Enflasyon ve Tahvil Piyasaları: Artan enerji fiyatları enflasyon beklentilerini yükseltmiş, bu da devlet tahvili getirilerinin keskin bir şekilde artmasına yol açmıştır.
Temel Kırılganlıklar ve "Büyütücü" (Amplification) Riskler
-
Kamu Borcu ve Rollover Riskleri: Rekor seviyedeki borç-GSYH oranları ve fiyat duyarlılığı yüksek yatırımcı tabanı, tahvil ihalelerinde volatiliteyi artırmaktadır. Kısa vadeli borçların çevrilmesi (rollover), özellikle yükselen enflasyon dönemlerinde büyük bir risk oluşturmaktadır.
-
Banka Dışı Finansal Kuruluşlar (NBFI): Hedge fonlar, opsiyon satıcıları ve kaldıraçlı borsa yatırım fonları (ETF) gibi kuruluşların yüksek kaldıraç kullanımı, piyasa stresini büyütebilir ve ani satışları tetikleyebilir.
-
Yapay Zeka (AI) ve Yoğunlaşma Riski: Yapay zekaya yönelik yatırımlardaki patlama, piyasada yoğunlaşmaya ve firmalar arası karşılıklı bağımlılığa yol açmıştır. Beklenen getirilerin oluşmaması durumunda piyasa genelinde büyük bir düzeltme riski bulunmaktadır.
-
Özel Kredi Sektörü: Özel kredi piyasasında artan temerrüt işaretleri, özellikle yüksek kaldıraçlı borçlular için risk oluşturmaktadır.
Gelişmekte Olan Piyasalar
-
Sermaye Akışları: Gelişmekte olan piyasalara yönelik sermaye akışları "K-şekilli" bir model izleyerek doğrudan yatırımlardan ziyade bono piyasalarına ve "carry trade" işlemlerine kaymıştır.
-
Hassasiyet: Gelişmekte olan piyasalar küresel risk duyarlılığına karşı daha hassas hale gelmiştir. Yerleşik olmayan banka dışı yatırımcıların artan rolü, küresel şokların bu piyasalara daha hızlı iletilmesine neden olmaktadır.
-
Banka-Egemen Devlet İlişkisi: Düşük kredi notuna sahip ülkelerde bankaların yerel kamu borcuna olan maruziyeti artmış, bu da "banka-egemen devlet sarmalı" riskini güçlendirmiştir.
Politika Önerileri
-
Dayanıklılığı Artırma: Politika yapıcılar, piyasadaki olası işleyiş bozukluklarına karşı likidite ve fonlama tesislerini hazır tutmalıdır.
-
Para ve Maliye Politikası: Merkez bankaları fiyat istikrarını korumalı ve enflasyon beklentilerini çıpalamalıdır. Maliye politikası ise tamponları yeniden inşa etmek için sıkılaştırılmalı ve kamu borcu sürdürülebilir bir yola sokulmalıdır.
-
Denetim ve Gözetim: Banka dışı finansal kuruluşların kaldıracı ve bankalarla olan bağlantıları daha yakından izlenmeli, veri boşlukları kapatılmalı ve uluslararası düzenleyici reformlar tamamlanmalıdır.
Via 507
