Makro: İktisadi Yönelim Anketi Verileri Değerlendirmesi
Raporda, nisan ayına ilişkin İYA verilerinin jeopolitik gelişmelerin imalat sanayine olumsuz yansımalarının sürdüğüne işaret ettiği belirtiliyor. Son iki ay birlikte değerlendirildiğinde dış piyasa siparişleri haricindeki etkilerin sert olmadığı, özellikle taşıt ve diğer ulaşım araçları gibi yatırım malları sektörlerindeki olumlu görünümün imalat sanayini desteklediği ifade ediliyor. Buna karşılık inşaat bağlantılı sektörler başta olmak üzere ara mallarında, tekstil ve giyim gibi sektörler başta olmak üzere dayanıksız tüketim mallarında daha olumsuz bir görünüm dikkat çekiyor. Enerji fiyatlarının yüksek seyretmesi maliyet artışı beklentilerini güçlü tutarken, artan belirsizliğe rağmen yatırım ve istihdam eğiliminde belirgin bir bozulma olmadığı vurgulanıyor.
Reel Kesim Güven Endeksi mevsimsellikten arındırılmış olarak son iki ayda toplam 5,5 puan düştü ve 98,6 ile Haziran 2025’ten bu yana en düşük seviyeye indi. Endeks uzun dönem ortalamasının 4,9 puan altında bulunuyor. Kapasite Kullanım Oranı son üç aydır %74,0’te yatay seyrederken 2007-2019 ortalamasının 2,3 puan altında kaldı. Küçük ölçekli firmalarda KKO %67,1 ile Ağustos 2020’den bu yana en düşük seviyede gerçekleşirken, orta ölçekli firmalarda %70,8’de sabit, büyük ölçekli firmalarda ise son üç ayda toplam 0,6 puan düşüşle %77,2 seviyesinde ölçüldü.
Mal grupları bazında yatırım malları dışında tüm ana gruplarda KKO geriledi; yatırım mallarında KKO iki aylık düşüşün ardından nisanda yükselse de önceki kaybı telafi edemedi. KKO ara mallarında aylık 0,4 puan, dayanıklı tüketim mallarında 0,3 puan düştü. Sektörel olarak en belirgin azalış 1,5’er puan ile makine&ekipman ve tütün ürünleri sektörlerinde görüldü. Gıda sektöründe kademeli toparlanma sürerken ağustostan bu yana en yüksek seviye görüldü, tekstil ve giyim sektörlerinde ise marttaki artış kalıcı olmadı ve nisan düşüşü KKO’yu şubat seviyesinin altına çekti.
Üretim hacmi sorusunda gerileme ılımlı biçimde sürerken mamul mal stokunda son iki aydır artış olması, üretimin henüz talep gelişmelerinin ima ettiği düzeyde tepki vermediğine işaret ediyor. Kayıtlı ihracat siparişleri mart ayındaki sert düşüşün ardından sınırlı artsa da uzun dönem ortalamasının altında kalmayı sürdürdü; kayıtlı iç piyasa siparişlerindeki azalış ise ılımlı düzeyde kaldı. İstihdam eğiliminde bozulma son üç aydır devam ederken yatırım eğiliminde bir miktar artış görülse de önceki aylardaki düşüşün altında kaldı. İmalat sanayinin gelecek 12 ay ÜFE yıllık enflasyon beklentisi %31,1’den %31,9’a yükselirken, firmaların TL kredi maliyetine ilişkin beklentileri de daha sıkı finansal koşulların beklendiğini gösteriyor. Üç ayda bir sorulan sorularda talep yetersizliği tüm mal gruplarında gerilerken işgücü yetersizliği azalışına rağmen tarihsel ortalamanın üzerinde kalmayı sürdürdü ve TL’deki reel değerlenmeye rağmen rekabet gücüne ilişkin değerlendirmelerde belirgin bir değişim görülmedi.
